logo





تنها، دربرابرهمه‎

دوشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۶ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۷

مجید صدقی

majid-sedghi.jpg
majidsedghi@yahoo.com

درگرماگرم اکران نسبتا خوب وقابل قبول فیلمهای مطرح جهان درسینماهای فرانسه نمایش یک فیلم ایرانی که درواقع ادعانامه ای رعلیه حکومتی ستمگروفاسد است می تواند به آگاهی بیشترتماشاگران از وضعیت نابسامان نقض حقوق بشردریک کشورفرورفته درمنجلاب فساد کمک کند.

فیلم ( لرد ) – به معنای ته نشین مایعات – ساخته ی محمد رسول اف که پس از دریافت جایزه نخست بهترین فیلم دربخش ( نوعی نگاه ) درآخرین جشنواره سینمایی کن فرانسه , از هفته پیش با عنوان ( یک مرد درستکار ) درسینماهای این کشوربه نمایش درآمده , ستایش بسیاری از رسانه های فرانسوی را به همراه داشته است . فیلم ماجرای مردی به نام رضاست که به همراه همسرش (حدیث) و پسرش (سهند) دوراز هیاهوی شهرتهران به یک زندگی آرام در روستایی درشمال کشور بسنده می کنند . رضا درمزرعه خویش به شغل پرورش ماهی مشغول می شود ولی این آرامش موقتی است واز آنجا که بخش بزرگی از زمین های منطقه دراختیارشرکتی وابسته به مقام های بلند پایه کشوراست از اوخواسته می شود زمینش را به آنها بفروشد. و این درحالی است که ساختارهای فاسد اجتماعی دربدترین حالت مرد را درهم می شکند و دربهترین جالت اورابه زنجیره فساد پیوند می زند. آیا امکان دیگری نیز هست !



هیولای سانسور

فیلم درایران توقیف است و متاسفانه این نخستین بارنیست که فیلمساز با هیولای سانسور مواجه می شود . رسول اف تا به امروزشش فیلم ساخته ولی هیچکدام درکشوری که داستانهای فیلمهایش درآن می گذرند نمایش داده نشده . به گفته وی فیلمسازان مستقل درایران بدون تامین مالی دولت برای تولید دائما به دنبال راهی برای دورزدن ازدایره سانسورهستند . و اضافه می کند :

گرچه سانسور گاهی موجب خلاقیت هنرمندان می شود , اما گاهی نیز هنرمندان به جایی میرسند که احساس ناامیدی می کنند. بنابراین درسینما برخی ا ز فیلمسازان فیلمهای خود را درآپارتمان فیلمبرداری می کنند و یا مجل فیلمبرداری را به مکانهای دورافتاده منتقل می کنند . این شرایط برروی فیلم تاثیر می گذارد .

فیلم لرد از یک لحاظ به فیلم دیگری به نام ( تهران تابو) ساخته ی علی سوزنده - فیلمساز ایرانی مقیم آلمان - که چندی پیش درسینماهای فرانسه به نمایش درآمد شباهت دارد .هردو فیلم به فساد درایران می پردازند با این تفاوت که فیلم رسول اف نگاهی موشکافانه به مساله رشوه دارد ولی در فیلم دیگر, فحشا به عنوان یک عامل انحطاط درجمهوری اسلامی ایران معرفی می شود که البته بسیارخوب به این مساله پرداخته شده بود . رسول اف درمصاجبه ای صراحتا گفته بود که برای او نشان دادن مساله رشوه درفیلمش مهم بود. او واقعه ای را به یاد می آورد که درجوانی برای او رخ داد . زمانی که توسط یک مامور پلیس بدون هیچ دلیلی دستگیرشد و بزودی درمی یابد که آنها دربرابر پرداخت رشوه او را آزاد خواهند کرد ! سوزنده نیز گفته بود که فیلم تهران تابو را با الهام ازشنیدن گفتگوی دوجوان ایرانی دریک ترن درباره خاطراتشان از سفر به تهران واشاره به مادری که همراه با فرزند خردسالش برای امرارمعاش به روسپی گری روی آورده بود ساخت .

ظالم یا مظلوم

مشکل اصلی رسول اف برای شروع فیلمبرداری پیدا کردن بازیگراصلی بود . هیچ کدام از دوستان نزدیک کارگردان نمی خواستند بازیگرفیلم باشند . درآخرین لحظه دستیارکارگردان , رضا اخلاقی راد را به او معرفی کرد که برای بازی درفیلم اعلام آمادگی کرده بود. به گفته ی رسول اف وی همه چیز را درک می کرد و با شخصیت فیلم بخوبی کنارآمد . ضمن آنکه وی درچنین شرایطی وبا آدمهایی که درفیلم نشان داده می شدند به نوعی زندگی کرده بود . رضا اخلاقی راد با احساس فو العاده ای و بدون ترس بازی درفیلم را شروع کرد .او این شخصیت را با آرامش و بدون واهمه به تصویرکشید. مردی که تلاش می کرد دربرابرفسادگسترده پیرامونش مقاومت کند , تا زمانی که او باید یک گزینه را انتخاب کند :
ظالم باشد و یا مظلوم .

درنمای نخست فیلم می بینیم که رضا با یک سرنگ ,الکل را به یک هندوانه تزریق می کند ودرواقع آن را ذخیره می کند و گهگاهی با خوردن مشروب به تنهایی درپناه یک غارآن رامی نوشدواین تنها محکومیت این مرد صادق است پیش از آنکه در کنارفشارها ایستادگی کند . فیلم رامی تون یک فیلم نوآر زیبا قلمداد کرد , که بیش از هرچیز مانند فیلم ( تهران تابو ) یک فیلم کاملا سیاسی است همراه با سیاهی شخصیت های بد در کنار زیبایی های طبیعت که ناهمگون با خلق و خوی شخصیت هاست .

در لرد , تلخی موضوع فیلم با نماهایی زیبا از طبیعت آرام شمال درهم آمیخته است . فیلم دربرخی لحظات یاد آورفیلمهای بهرام بیضایی است به ویژه درصحنه ای که رضا و همسرش ( با نقش آفرینی سودابه بیضایی ) به گروهی از پرندگان حریص که به دریاچه پوشیده از ماهی های قرمز بی حان حمله می کنند مواجه می شوند. درنمایی دیگر زمانی که رضا با اتومبیلش به خانه برمیگردد با گروهی از موتورسواران روبرومی شود که به سرعت از اطراف او دورمی شوند و اندکی بعد متوجه می شود که خانه اش درآتش می سوزد. این ها تصاویری از فیلم هستند که فیلم رسول اف را از یک آرامش کوتاه به جهنمی برای قهرمانان فیلم تبدیل می کند . رضا پس از امتناع از پرداخت رشوه به یک بانکدار می پذیرد که جریمه تاخیر پرداخت پول را به پردازد واین آغاز یک سری فاجعه است , از جمله بستن آب دردریاچه و درنتیجه تلف شدن ماهی های رضا. لحظه های گرم و ظریف فیلم تنها لحظاتی هستند که مرد و زن و پسرشان یا یکدیگردرزیریک سقف نشان داده می شود.

بهشت نامسلمان

همراه با فیلمبرداری خوب اشکان اشکانی و تدوین محمدرضا و میثم مویینی که بسیار قابل قبول است دیالوگهای فیلم نیز به جنبه های انتقاد حکومتی و نیز طنزنزدیک می شود . از زبان بسیاری از آدمهای به اصطلاح بدمن فیلم می شنویم که می گویند مملکت قانون دارد و یا درجایی دیگر به عدم دخالت درامورشخصی مردم اشاره می شود و با این حال دربسیاری از موارد این جمله را از زبان آدمها می شویم که می گویند : همه چیز با رشوه حل خواهد شد. درصحنه ای دیگر زمانی که رضا می بیند مسئولان اجازه کفن ودفن روستا , از دادن مجوز خاکسپاری برای یک مردغیرمسلمان درگورستان مسلمانان طفره می روند می گوید : اینها می ترسند مرده غیرمسلمان با استفاده از دفن درگورستان مسلمانان , قاچاقی همراه آنان به بهشت برود!!

رسول اف که چندی پیش بهنگام خروج ازایران در فرودگاه گذرنامه اش ضبط شد , مانند همکارش جعفرپناهی درسال 2009 دستگیر و به شش سال مجکوم شد که با تجدید نطربه یک سال تقلیل یافت . وی میگوید :

من با سپردن وثیقه از زندان بیرون آمدم , اما همچنان احساس آزادی نمی کنم., من شبح آزادی هستم . با ترس زندگی می کنم وهربارکه می خواهم از کشورخارج شوم با بدگمانی به من نگاه می کنند. این زندگی من ا ست و من باید از هرافتخار استفاده کنم. هرروزنه ای برای فرار از سانسور. نمی دانم تا چه زمان قادر به ساخت فیلم هستم.


نظر شما؟

نام:

پست الکترونیک(اختياری):

عنوان:

نظر:
codeimgکد روی تصویررا اينجا وارد کنيد:

نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد